Rock’n’Roll Christmas: Όταν οι γιορτές έπαψαν να είναι αθώες

ROCK AROUND

Rock’n’Roll Christmas: Όταν οι γιορτές έπαψαν να είναι αθώες

από τον Νίκο Καστανά

Το rock ’n’ roll δεν μπήκε στα Χριστούγεννα για να τα ανατρέψει. Μπήκε για να τα τραγουδήσει. Στα τέλη της δεκαετίας του ’50, όταν η μεταπολεμική Αμερική αναζητούσε σταθερότητα και αισιοδοξία, η γιορτή λειτουργούσε ως κοινός τόπος, και το rock — ακόμη νέο, ακόμη παρεξηγημένο — έψαχνε τρόπο να γίνει αποδεκτό.

Το 1957, ο Elvis Presley, τότε το πιο αμφιλεγόμενο όνομα της αμερικανικής μουσικής, κυκλοφόρησε το Elvis’ Christmas Album. Αντί να τον “εξημερώσει”, ο δίσκος τον καθιέρωσε. Έφτασε στο No.1 των Billboard charts και εξελίχθηκε σε ένα από τα εμπορικότερα χριστουγεννιάτικα albums όλων των εποχών. Το Blue Christmas δεν έγινε απλώς επιτυχία· έγινε σημείο αναφοράς, αποδεικνύοντας ότι το ροκ μπορούσε να μπει στο σαλόνι χωρίς να χάσει τον πυρήνα του.

Την ίδια εποχή, ο Chuck Berry προσέγγισε τη γιορτή από άλλη γωνία. Το Run Rudolph Run του 1958 ήταν γρήγορο, ηλεκτρικό και κοσμικό, περισσότερο για αυτοκίνητα και βιασύνη παρά για θαύματα. Ήταν Χριστούγεννα χωρίς ευλάβεια, αλλά γεμάτα ενέργεια — μια πρόγευση του πώς το rock θα μετατόπιζε σταδιακά τη γιορτή από το θρησκευτικό στο καθημερινό.

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1963, ο Phil Spector έχτισε το απόλυτο ηχητικό μνημείο των rock Χριστουγέννων με το A Christmas Gift for You. Αν και απέτυχε εμπορικά στην πρώτη του κυκλοφορία, το album επανεκτιμήθηκε με τα χρόνια, με το Christmas (Baby Please Come Home) να επιστρέφει στα charts δεκαετίες αργότερα και να καθιερώνεται ως διαχρονικό rock standard.

Η δεκαετία του ’70 έφερε μαζί της την απώλεια της αθωότητας. Ο πόλεμος του Βιετνάμ, η πολιτική απογοήτευση και η διάψευση του American Dream άλλαξαν τον τόνο των Χριστουγέννων. Το 1971, ο John Lennon κυκλοφόρησε το Happy Xmas (War Is Over), χρησιμοποιώντας τη φόρμα του χριστουγεννιάτικου τραγουδιού για να περάσει ένα καθαρά πολιτικό μήνυμα. Δεν ήταν εορταστικό τραγούδι με την παραδοσιακή έννοια· ήταν δήλωση. Και κάθε φορά που επιστρέφει στα charts τον Δεκέμβρη, θυμίζει ότι το rock είδε πάντα τη γιορτή ως κοινωνικό καθρέφτη, όχι ως διαφυγή.

Στα ’80s, το rock Christmas έγινε μαζικό. Το 1984, το Do They Know It’s Christmas? των Band Aid έφτασε στο No.1 των βρετανικών charts και έσπασε ρεκόρ πωλήσεων, μετατρέποντας τα Χριστούγεννα σε παγκόσμιο φιλανθρωπικό γεγονός.

Την ίδια χρονιά, οι Queen κυκλοφόρησαν το Thank God It’s Christmas, ένα κομμάτι περισσότερο μελαγχολικό παρά πανηγυρικό, που μίλησε για ανακούφιση αντί για χαρά και καθιερώθηκε ως ένα από τα πιο ανθρώπινα ροκ χριστουγεννιάτικα τραγούδια της εποχής.

Το 1987, όμως, γράφτηκε το τραγούδι που άλλαξε για πάντα τους κανόνες. Το Fairytale of New York των Pogues, με την Kirsty MacColl, μίλησε για όνειρα που δεν βγήκαν ποτέ αληθινά, για σχέσεις που δεν σώθηκαν, για ανθρώπους που απλώς συνεχίζουν. Από την πρώτη του κυκλοφορία μέχρι σήμερα, επιστρέφει σχεδόν κάθε χρόνο στα UK charts, συχνά στο Top 10, αποδεικνύοντας ότι το κοινό αναγνωρίζει την αλήθεια ακόμη κι όταν πονάει. Δεν είναι απλώς το καλύτερο rock χριστουγεννιάτικο τραγούδι. Είναι ένα από τα σημαντικότερα rock τραγούδια, τελεία.

Παράλληλα, το ροκ κατέβασε τα Χριστούγεννα στον δρόμο. Ο Bruce Springsteen μετέτρεψε το Santa Claus Is Comin’ to Town σε live εμπειρία, ηχογραφημένη το 1975 και κυκλοφορημένη το 1981, γεμάτη ιδρώτα, χιούμορ και αίσθηση μπαρ. Στο τέλος της δεκαετίας, οι Ramones έγραψαν το Merry Christmas (I Don’t Want to Fight Tonight), ένα punk τραγούδι που δεν ζητά τίποτα περισσότερο από μια μέρα χωρίς καβγάδες, χωρίς προσδοκίες, χωρίς δράμα.

Ακόμα και φιγούρες που φαινομενικά δεν είχαν θέση κάτω από το δέντρο βρήκαν τον τρόπο τους. Ο Alice Cooper, ο άνθρωπος που έχτισε καριέρα πάνω στο shock, προσέγγισε τα Χριστούγεννα με camp αισθητική, αυτοσαρκασμό και πλήρη επίγνωση του ρόλου του. Δεν σατίρισε τη γιορτή· σατίρισε την υποκρισία που συχνά τη συνοδεύει, αποδεικνύοντας ότι το rock Christmas δεν απαιτεί καθαρότητα, αλλά ειλικρίνεια.

Από τα μέσα των ’90s και μετά, το rock Christmas έγινε θεσμός. Τα ίδια τραγούδια επιστρέφουν κάθε Δεκέμβρη στα charts, όχι επειδή είναι ασφαλή, αλλά επειδή λένε κάτι αληθινό. Από τον Elvis που νομιμοποίησε το rock στο οικογενειακό τραπέζι, μέχρι τους Pogues που το έβγαλαν ξανά στον δρόμο, η πορεία είναι ξεκάθαρη: όσο μεγάλωνε το rock, τόσο μεγάλωναν και τα Χριστούγεννα μαζί του. Όχι πιο φωτεινά. Πιο ανθρώπινα.

Και ίσως γι’ αυτό, μέσα σε playlists, ραδιόφωνα και charts, αυτά τα τραγούδια επιστρέφουν κάθε χρόνο. Όχι σαν κάλαντα, αλλά σαν υπενθύμιση ότι τα Χριστούγεννα δεν χρειάζονται τελειότητα. Χρειάζονται αλήθεια.

Καλά Χριστούγεννα σε όλους!

Νίκος Καστανάς
Για το Rock Attitude