HIPGNOSIS: Η τέχνη που άλλαξε τη μουσική εικόνα

ROCK AROUND

HIPGNOSIS: Η ΤΕΧΝΗ ΠΟΥ ΑΛΛΑΞΕ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ

Απο τον Νίκο Καστανά

Η δεκαετία του ’70 υπήρξε μια εποχή καλλιτεχνικής έκρηξης για τη μουσική και τις εικαστικές τέχνες. Στο επίκεντρο αυτής της δημιουργικής αλληλεπίδρασης βρέθηκε η Hipgnosis, μια ομάδα με έδρα το Λονδίνο, που μεταμόρφωσε τα εξώφυλλα δίσκων από απλές ετικέτες αναγνώρισης σε πραγματικά έργα τέχνης.

Με όραμα, φαντασία και σουρεαλιστική διάθεση, η Hipgnosis κατόρθωσε να καθιερωθεί ως σημείο αναφοράς για τη σύζευξη μουσικής και εικαστικής δημιουργίας.

Η Hipgnosis ιδρύθηκε το 1967 από τον Storm Thorgerson (1944-2013), εμπνευστή των πιο σουρεαλιστικών και αινιγματικών εικόνων, και τον Aubrey Powell, (γενν. 23/09/1946). Στο δίδυμο αυτό, προστέθηκε αργότερα στα μέσα της δεκαετίας του ‘70, ο Peter Christopherson, εισάγοντας νέες τεχνολογικές μεθόδους και πιο πειραματική αισθητική. Η συνεργασία τους έδωσε στη Hipgnosis μια μοναδική ταυτότητα, συνδυάζοντας όραμα, τεχνική και καινοτομία.

Στην Hipgnosis επέλεξαν να αποφύγουν τα πορτρέτα των καλλιτεχνών και αντ’ αυτού να δώσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ιδέα και το συναίσθημα. Οι εικόνες της ήταν συχνά παράδοξες, γεμάτες μυστήριο, και ενθάρρυναν τον θεατή να σκεφτεί, να αισθανθεί και να μπει στο πνεύμα της μουσικής. Το εξώφυλλο γινόταν έτσι ένα «παράθυρο» στη νοητική και ψυχολογική εμπειρία που πρόσφερε ο δίσκος.

Η ομάδα του Thorgerson ξεχώρισε επειδή τόλμησε να ξεφύγει από την πεπατημένη. Σουρεαλισμός και ψευδαισθήσεις έδιναν στις εικόνες αινιγματικό χαρακτήρα. Πειραματισμός με το φωτογραφικό μέσο, όπως διπλοτυπίες, κολάζ και σκοτεινοθαλαμικές τεχνικές. Αφηρημένα και συμβολικά στοιχεία που συχνά δεν αποκάλυπταν άμεσα το νόημά τους, αφήνοντας τον ακροατή να ερμηνεύσει την εικόνα. Αυτός ο πειραματισμός έκανε τα εξώφυλλά τους όχι μόνο συνοδευτικά της μουσικής, αλλά ισότιμα καλλιτεχνικά έργα.

Η Hipgnosis συνεργάστηκε με μερικά από τα μεγαλύτερα ονόματα της rock και της pop. Η λίστα είναι εντυπωσιακή: Pink Floyd, Led Zeppelin, Who, Genesis, Yes, Black Sabbath, AC/DC, 10cc, Police, Peter Gabriel, Scorpions, UFO, Nazareth, Bad Company και πολλοί άλλοι. Κάθε εξώφυλλο έφερε τη σφραγίδα της Hipgnosis, προσαρμοσμένη όμως στη μοναδική ταυτότητα κάθε καλλιτέχνη.

Έτσι, η ομάδα δεν ακολούθησε μια αυστηρή φόρμα, αλλά ανέπτυξε ένα πολυμορφικό ύφος, πάντα καινοτόμο και φιλόδοξο. Οι συνεργασίες αυτές την καθιέρωσαν ως την κορυφαία δημιουργική δύναμη πίσω από την εικαστική ταυτότητα της μουσικής των ’70s και ’80s.

Τα εξώφυλλα που υπογράφει η Hipgnosis δεν είναι απλώς εικόνες, είναι πολιτιστικά σύμβολα. Το “The Dark Side of the Moon” των Pink Floyd με το εμβληματικό πρίσμα έμεινε στην ιστορία ως το πιο αναγνωρίσιμο εξώφυλλο όλων των εποχών.

Στο “Wish You Were Here” (Pink Floyd,1975) η διάσημη χειραψία ανάμεσα σε δύο άντρες, όπου ο ένας φλέγεται, αποτύπωσε με μοναδικό τρόπο το αίσθημα απουσίας και αποξένωσης. Το 1973, οι Led Zeppelin, ανέθεσαν στη Hipgnosis το “Houses of the Holy”, ένα σουρεαλιστικό τοπίο γεμάτο μυστηριώδη φιγούρες, που συνομιλεί με τη μυθολογία και το φαντασιακό.

Το 1974 οι Genesis απευθύνθηκαν στη Hipgnosis για το “The Lamb Lies Down on Broadway”, και το αποτέλεσμα ήταν ένα σουρεαλιστικό κολάζ εικόνων που συνομιλεί με την αφήγηση του δίσκου.

Συμπερασματικά, η Hipgnosis υπήρξε κάτι περισσότερο από ένα στούντιο σχεδιασμού: αποτέλεσε ένα καλλιτεχνικό κίνημα που συνέδεσε τη μουσική με τις εικαστικές τέχνες σε μια αξεπέραστη σύνθεση. Με την τολμηρή της αισθητική άλλαξε για πάντα τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τα εξώφυλλα δίσκων.

Τα έργα της συνεχίζουν να εμπνέουν νέους δημιουργούς και να υπενθυμίζουν ότι η μουσική δεν είναι μόνο ήχος, αλλά και εικόνα, συναίσθημα και εμπειρία. Κατάφερε να αποδείξει πως το εξώφυλλο μπορεί να είναι ένα έργο τέχνης που συνομιλεί με τη μουσική και μένει ανεξίτηλο στη μνήμη.

Τέλος, να θυμίσω ότι μπορείτε να ακούτε το Rockaround show κάθε Δευτέρα στις 19:00 από τη glam-punk stream του Radio Highway Pirates.

Νίκος Καστανάς
Για το Rock Attitude