“Powerslave”: Η ιστορία πίσω από το εμβληματικό άλμπουμ των Iron Maiden

Η άνοδος της Σιδηράς Παρθένου στον θρόνο της metal αυτοκρατορίας και το χρονικό μιας δημιουργίας που έμεινε ανεξίτηλη στον χρόνο

Το “Powerslave” γεννήθηκε σε μια περίοδο όπου οι Iron Maiden δεν ήταν απλώς ένα συγκρότημα σε άνοδο, αλλά μια ορμητική δύναμη που είχε ήδη κατακτήσει τις συνειδήσεις των οπαδών του σκληρού ήχου.

Μετά την εκρηκτική είσοδο του Bruce Dickinson και την επιτυχία των προηγούμενων δίσκων, η μπάντα βρισκόταν μπροστά στη μεγαλύτερη πρόκληση της μέχρι τότε πορείας της: να επιβεβαιώσει οριστικά την κυριαρχία της στο heavy metal. Η απάντηση ήρθε στις 3 Σεπτεμβρίου του 1984, όταν κυκλοφόρησε το “Powerslave”, ένας δίσκος που αποτέλεσε την κορύφωση ενός μεθοδικού σχεδίου για την κατάκτηση της μουσικής ελίτ.

Η προετοιμασία για το άλμπουμ ξεκίνησε αμέσως μετά την ολοκλήρωση της περιοδείας για το “Piece of Mind” τον Δεκέμβριο του 1983. Χωρίς περιθώρια για ξεκούραση, οι managers Rod Smallwood και Andy Taylor οδήγησαν το συγκρότημα τον Φεβρουάριο του 1984 στο νησί Jersey της Μάγχης, όπου εγκαταστάθηκαν στο ξενοδοχείο Le Chalet για να συνθέσουν το νέο υλικό.

Η επιλογή του μέρους δεν ήταν τυχαία, καθώς η μπάντα είχαν εγκατασταθεί εκεί για φορολογικούς λόγους εκείνη την περίοδο. Στη συνέχεια, μεταφέρθηκαν στις Μπαχάμες και συγκεκριμένα στα Compass Point Studios στο Nassau για τις ηχογραφήσεις, υπό την καθοδήγηση του θρυλικού παραγωγού Martin Birch.

Οι ηχογραφήσεις στις Μπαχάμες συνοδεύτηκαν από ενδιαφέρουσες ιστορίες, όπως τα συνεχή προβλήματα με τον εξοπλισμό και τον κλιματισμό που λύθηκαν με σχεδόν “μεταφυσικό” τρόπο όταν τοποθετήθηκε μια σκάλα στο στούντιο, η οποία θύμιζε πυραμίδα. Ο Nicko McBrain μάλιστα αρνιόταν να επιτρέψει τη μετακίνησή της, θεωρώντας ότι έφερνε τύχη. Παράλληλα, ο Derek Riggs εργαζόταν πάνω στο εμβληματικό εξώφυλλο, αντιμετωπίζοντας την έντονη υγρασία που επηρέαζε τα χρώματα και τους αερογράφους του, αναγκάζοντάς τον να χρησιμοποιήσει τέσσερις αφυγραντήρες.

Το αποτέλεσμα ήταν ένα μεγαλειώδες έργο τέχνης με τον Eddie ως Φαραώ, γεμάτο κρυφά μηνύματα και χιουμοριστικές λεπτομέρειες, όπως το κεφάλι του Mickey Mouse, την επιγραφή “Indiana Jones was here 1941” και αναφορές σε Guiness.

Το “Powerslave” είναι ιστορικής σημασίας και για τη σύνθεση της μπάντας, καθώς ήταν η πρώτη φορά που οι Iron Maiden διατήρησαν το ίδιο lineup (Steve Harris, Bruce Dickinson, Dave Murray, Adrian Smith, Nicko McBrain) για δεύτερο συνεχόμενο δίσκο, γεγονός που χάρισε στο συγκρότημα πρωτόγνωρη σταθερότητα και αυτοπεποίθηση.

Μουσικά, το άλμπουμ παρουσιάζει το κλασικό heavy metal στην ιδανική του μορφή, χωρίς πλήκτρα ή εμπορικές υποχωρήσεις, βασισμένο σε κοφτερά riffs και την εντυπωσιακή παραγωγή του Birch.

Πίσω όμως από τον ήχο του “Powerslave” κρύβονται αρκετές ιστορίες που, με το πέρασμα των χρόνων, απέκτησαν σχεδόν μυθικές διαστάσεις. Μία από αυτές αφορά ένα παράξενο περιστατικό που συνέβη κατά τη διάρκεια των ηχογραφήσεων στις Μπαχάμες.

Η  ιστορία με τη σκάλα-πυραμίδα στο στούντιο

Η ιστορία με τη σκάλα-πυραμίδα αποτελεί μία από τις πιο παράξενες ιστορίες που συνέβησαν κατά τη διάρκεια των ηχογραφήσεων του “Powerslave” στα Compass Point Studios στις Μπαχάμες.

Η μπάντα αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα με τον εξοπλισμό της από την πρώτη στιγμή που μπήκε στο στούντιο. Συγκεκριμένα, πολλά όργανα και συσκευές ηχογράφησης παρουσίαζαν δυσλειτουργίες, ενώ κάποια στιγμή χάλασε και το σύστημα κλιματισμού του χώρου. Για την αποκατάσταση της βλάβης κλήθηκε ένα συνεργείο επισκευής.

Το παράδοξο ξεκίνησε όταν οι τεχνικοί τοποθέτησαν μια σκάλα στο στούντιο για να φτάσουν στα ψηλά σημεία του κλιματισμού. Με το που στήθηκε η σκάλα, όλος ο εξοπλισμός της μπάντας που μέχρι τότε δυσλειτουργούσε, άρχισε ξαφνικά να δουλεύει στην εντέλεια.

Ο ντράμερ του συγκροτήματος, Nicko McBrain, έμεινε έκπληκτος από το γεγονός και παρατήρησε ότι η σκάλα, έτσι όπως ήταν στημένη, θύμιζε το σχήμα πυραμίδας, παραπέμποντας άμεσα στη θεματολογία του άλμπουμ. Πιστεύοντας ότι η σκάλα λειτουργούσε ως κάποιου είδους γούρι ή “ενεργειακό” σύμβολο, ο McBrain αρνήθηκε να επιτρέψει σε οποιονδήποτε να τη μετακινήσει από το στούντιο για αρκετό καιρό, προκειμένου να συνεχιστούν απρόσκοπτα οι ηχογραφήσεις.

Αν όμως οι ηχογραφήσεις γέννησαν τους δικούς τους θρύλους, το ίδιο συνέβη και με το εξώφυλλο του άλμπουμ, το οποίο μέχρι σήμερα θεωρείται ένα από τα πιο περίτεχνα στην ιστορία του heavy metal.

Οι κρυφές λεπτομέρειες στο εξώφυλλο του Derek Riggs

Αν οι ηχογραφήσεις αποτέλεσαν μία πρόκληση, η δημιουργία του εξωφύλλου έμελλε να χαρίσει στον δίσκο μία ακόμη εμβληματική διάσταση. Φιλοτεχνήθηκε από τον Derek Riggs και είναι παγκοσμίως γνωστό όχι μόνο για το εντυπωσιακό αιγυπτιακό του θέμα με τον Eddie ως Φαραώ, αλλά και για τις πολυάριθμες κρυφές λεπτομέρειες και τα χιουμοριστικά μηνύματα που ενσωμάτωσε ο καλλιτέχνης. Αυτές οι λεπτομέρειες είναι ευκολότερα ορατές στην έκδοση του βινυλίου και περιλαμβάνουν τα εξής:

• Η υπογραφή του καλλιτέχνη: Ακριβώς πάνω από το άνοιγμα της εισόδου της πυραμίδας, ανάμεσα στα πόδια του Eddie, βρίσκεται το χαρακτηριστικό σύμβολο-υπογραφή του Derek Riggs.
• Αναφορές στην ποπ κουλτούρα: Στην αριστερή πλευρά, πάνω από το πίσω μέρος μιας μικρής Σφίγγας, υπάρχει ως ιερογλυφικό το κεφάλι του Mickey Mouse. Δίπλα, σε μια άλλη μικρή Σφίγγα, αναγράφεται η φράση “Indiana Jones was here 1941”.
• Χιουμοριστικές φράσεις: Στη ζώνη των ιερογλυφικών πάνω από το κεφάλι του μεσαίου αγάλματος που στέκεται δίπλα στη μεγάλη δεξιά Σφίγγα, μπορεί κανείς να διαβάσει τη λέξη “Bollocks”. Επιπλέον, πάνω από το πίσω μέρος της μικρής Σφίγγας που βρίσκεται ακριβώς κάτω από τη μεγάλη δεξιά, υπάρχει μια αστεία φάτσα η οποία συνοδεύεται από την ερώτηση “Wot? No Guiness”, αποτελώντας μια χιουμοριστική αναφορά στη γνωστή μάρκα μπύρας.
• Σύνδεση με τα τραγούδια: Κοντά στην αριστερή μεγάλη Σφίγγα διακρίνονται κάποιοι γλάροι, οι οποίοι αποτελούν άμεση αναφορά στο έπος “Rime of the Ancient Mariner”.
• Ο Χάροντας: Στο οπισθόφυλλο, στον τοίχο αριστερά, διακρίνεται η μορφή του χάροντα με το δρεπάνι, μια φιγούρα που ο Riggs είχε χρησιμοποιήσει και σε προηγούμενα εξώφυλλα, όπως στο single του “The Trooper”.

Η δημιουργία αυτού του λεπτομερούς έργου ήταν ιδιαίτερα επίπονη, καθώς ο Riggs το ξεκίνησε σε μια κόλλα Α4 και κατέληξε να χρησιμοποιήσει 16 ενωμένες κόλλες για να ολοκληρώσει το σχέδιο που παρουσίασε στον manager Rod Smallwood. Επιπλέον, λόγω της έντονης υγρασίας στις Μπαχάμες που επηρέαζε τα χρώματα και τους αερογράφους, αναγκάστηκε να δουλεύει με τέσσερις αφυγραντήρες στο δωμάτιό του.

Όμως το “Powerslave” δεν έμεινε στην ιστορία μόνο για την εικόνα του. Το πραγματικό του μεγαλείο αποκαλύπτεται στα οκτώ τραγούδια που περιλαμβάνει.

Tracklist και ανάλυση τραγουδιών

Φυσικά, όση εντύπωση κι αν προκάλεσε το εξώφυλλο, η πραγματική δύναμη του “Powerslave” βρισκόταν στα τραγούδια του. Ανάμεσα στα οκτώ τραγούδια του δίσκου, ορισμένα απέκτησαν με τα χρόνια σχεδόν μυθικές διαστάσεις.

• Aces High: Το ιδανικό ξεκίνημα για τον δίσκο, ένα ταχύτατο κομμάτι που περιγράφει μια αερομαχία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου μέσα από τα μάτια ενός πιλότου. Η ερμηνεία του Dickinson είναι καθηλωτική, ενώ στις ζωντανές εμφανίσεις το τραγούδι προλογίζεται από την ιστορική ομιλία του Winston Churchill.
• 2 Minutes to Midnight: Το πρώτο single του άλμπουμ, επηρεασμένο από την πυρηνική απειλή και το “Ρολόι της Καταστροφής” (Doomsday Clock). Είναι ένα από τα πιο heavy κομμάτια τους, με ένα εμβληματικό riff και στίχους που προειδοποιούν για τον κίνδυνο ενός παγκόσμιου ολοκαυτώματος.
• Losfer Words (Big ‘Orra) : Το τελευταίο instrumental κομμάτι στην ιστορία της μπάντας μέχρι σήμερα. Ο τίτλος είναι ένα λογοπαίγνιο με τη φράση “Lost for Words”, καθώς το συγκρότημα δεν κατάφερε να βρει ταιριαστούς στίχους και αποφάσισε να το αφήσει ορχηστρικό, προσθέτοντας τη cockney προφορά στο “Big Horror”.
• Flash of the Blade: Μια σύνθεση του Dickinson εμπνευσμένη από το πάθος του για την ξιφασκία, που αφηγείται μια ιστορία εκδίκησης στο Μεσαίωνα. Το κομμάτι συμπεριλήφθηκε αργότερα στο soundtrack της ταινίας “Phenomena” του Dario Argento.
• The Duellists: Εμπνευσμένο από την ομώνυμη ταινία του Ridley Scott, το τραγούδι διακρίνεται για τον φρενήρη ρυθμό του και το εκτεταμένο instrumental τμήμα του, όπου οι κιθάρες των Murray και Smith παραδίδουν μαθήματα τεχνικής.
• Back in the Village: Θεματική συνέχεια του “The Prisoner”, βασισμένο στην καλτ βρετανική τηλεοπτική σειρά. Διαθέτει ένα δαιμονικό riff και αναφορές στην ορολογία των πιλότων, αντανακλώντας τις εμπειρίες του Dickinson.
• Powerslave: Το ομώνυμο τραγούδι μεταφέρει τον ακροατή στην Αρχαία Αίγυπτο, παρουσιάζοντας τις τελευταίες σκέψεις ενός Φαραώ που συνειδητοποιεί ότι, παρά τη θεϊκή του υπόσταση, παραμένει σκλάβος του θανάτου. Η ανατολίτικη ατμόσφαιρα και το ακουστικό μεσαίο τμήμα το καθιστούν ένα από τα κορυφαία του δίσκου.
• Rime of the Ancient Mariner: Το απόλυτο έπος του άλμπουμ και για δεκαετίες το μεγαλύτερο σε διάρκεια κομμάτι των Iron Maiden. Βασισμένο στο ποίημα του Samuel Taylor Coleridge, το τραγούδι των 13:45 λεπτών εξελίσσεται σε τρεις φάσεις, δημιουργώντας μια στοιχειωμένη ατμόσφαιρα που μεταφέρει τον ακροατή στο κατάστρωμα ενός καταραμένου πλοίου.

Η ποιότητα αυτού του υλικού αποδείχθηκε και στη σκηνή, όπου οι Iron Maiden πραγματοποίησαν μία από τις μεγαλύτερες περιοδείες που είχε γνωρίσει μέχρι τότε το heavy metal.

Η επιτυχία του άλμπουμ ήταν τόσο μεγάλη ώστε η συνέχεια δεν θα μπορούσε παρά να δοθεί πάνω στη σκηνή. Έτσι γεννήθηκε η θρυλική World Slavery Tour, μια από τις πιο επίπονες και θεαματικές περιοδείες στην ιστορία της rock μουσικής. Διήρκεσε 331 ημέρες με 187 εμφανίσεις, περιλαμβάνοντας ένα εντυπωσιακό σκηνικό με αιγυπτιακά μοτίβα και έναν τεράστιο Eddie-μούμια.

- Iron Maiden έγιναν η πρώτη μεγάλη heavy metal μπάντα που πέρασε το “Σιδηρούν Παραπέτασμα”, παίζοντας στην Πολωνία και την Ουγγαρία, ενώ η εμφάνισή τους στο “Rock in Rio” μπροστά σε 350.000 άτομα έγραψε ιστορία. Η περιοδεία αυτή αποτυπώθηκε στο μνημειώδες live άλμπουμ “Live After Death”, κλείνοντας με τον πιο θριαμβευτικό τρόπο μια ολόκληρη εποχή για το συγκρότημα.

Πέρα όμως από τα τραγούδια και την περιοδεία, η εποχή του “Powerslave” γέννησε και μερικές ιστορίες που απέκτησαν σχεδόν μυθική υπόσταση ανάμεσα στους οπαδούς των Iron Maiden.

Τι είναι το Mission from ‘Arry που υπάρχει στο bonus disc;

Το “Mission from ‘Arry” (όπου ‘Arry είναι το προσωνύμιο του Steve Harris) δεν αποτελεί μουσική σύνθεση, αλλά μια ηχογραφημένη έντονη λογομαχία ανάμεσα στον μπασίστα Steve Harris και τον ντράμερ Nicko McBrain.

Το περιστατικό που οδήγησε σε αυτόν τον “τσακωμό” συνέβη κατά τη διάρκεια μιας συναυλίας, όταν το μπάσο του Harris παρουσίασε κάποιο τεχνικό πρόβλημα. Στην προσπάθειά του να κερδίσει χρόνο μέχρι να διορθωθεί η βλάβη, ο Harris ζήτησε από έναν τεχνικό να μεταφέρει στον McBrain την οδηγία να επιμηκύνει το σόλο του στα τύμπανα. Ωστόσο, μέσα στη βαβούρα της συναυλίας, ο τεχνικός δεν κατάλαβε σωστά το μήνυμα και η λάθος συνεννόηση μπέρδεψε τον McBrain, ο οποίος κατέληξε να κάνει λάθος στο σόλο του.

Μετά το τέλος της εμφάνισης, ακολούθησε ένας έντονος διάλογος ανάμεσα στους δύο μουσικούς για το τι ακριβώς συνέβη. Τη λογομαχία αυτή ηχογράφησε κρυφά ο Bruce Dickinson. Το ηχητικό αυτό ντοκουμέντο, διάρκειας 6:42 λεπτών, περιλήφθηκε αρχικά ως B-side στο single του “2 Minutes to Midnight” και αργότερα συμπεριλήφθηκε στο bonus disc της επανέκδοσης του άλμπουμ το 1995. Ως δημιουργοί του “κομματιού” αναφέρονται οι Harris και McBrain.

Η έμπνευση των Iron Maiden δεν περιοριζόταν μόνο στην ιστορία και τη λογοτεχνία. Ο κινηματογράφος και η τηλεόραση άφησαν επίσης έντονο αποτύπωμα σε αρκετές συνθέσεις του δίσκου.

Οι αναφορές στον κινηματογράφο

Μέσα από τους στίχους και την ιστορία των τραγουδιών του άλμπουμ “Powerslave”, συναντάμε αρκετές και σημαντικές αναφορές στον κινηματογράφο και την τηλεόραση, καθώς οι Iron Maiden παραδοσιακά αντλούν έμπνευση από την έβδομη τέχνη.

Οι κυριότερες αναφορές είναι οι εξής:

Aces High: Το εναρκτήριο τραγούδι του δίσκου θεωρείται ότι είναι εν μέρει εμπνευσμένο από τη βρετανική πολεμική ταινία “Aces High” (1976), στην οποία πρωταγωνιστούσε ο Christopher Plummer.

The Duellists: Το κομμάτι αυτό είναι άμεσα εμπνευσμένο από την ομώνυμη ιστορική δραματική ταινία του Ridley Scott (1977/1978). Η ταινία βασίστηκε στη νουβέλα του Joseph Conrad, “The Duel”, και πραγματεύεται την αντιπαλότητα δύο Γάλλων αξιωματικών κατά την εποχή των Ναπολεόντιων Πολέμων.

Flash of the Blade: Αν και οι στίχοι του Dickinson περιγράφουν μια ιστορία εκδίκησης ενός ξιφομάχου, το τραγούδι απέκτησε κινηματογραφική υπόσταση καθώς συμπεριλήφθηκε στο soundtrack της ταινίας τρόμου “Phenomena” (1984/1985) του Dario Argento, στην οποία πρωταγωνιστούσε η Jennifer Connelly.

Back in the Village: Αποτελεί θεματική συνέχεια του τραγουδιού “The Prisoner” και είναι βασισμένο στην καλτ βρετανική σειρά επιστημονικής φαντασίας “The Prisoner” (1967). Το “χωριό” στο οποίο αναφέρεται ο τίτλος αποτελεί τη μυστηριώδη τοποθεσία της σειράς, η οποία στην πραγματικότητα είναι η πόλη Portmeirion στην Ουαλία.

Επιπλέον, αξίζει να σημειωθεί ότι η World Slavery Tour οδήγησε στη δημιουργία της concert movie “Live After Death”, ενώ η επίσκεψη του συγκροτήματος στις χώρες του τότε Ανατολικού Μπλοκ καταγράφηκε στο βίντεο “Behind the Iron Curtain”.

Περισσότερα από σαράντα χρόνια μετά την κυκλοφορία του, το “Powerslave” εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα αδιαμφισβήτητα ορόσημα του heavy metal. Δεν είναι μόνο ένας από τους σημαντικότερους δίσκους των Iron Maiden, αλλά ένας δίσκος που καθόρισε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε μέχρι σήμερα το επικό metal.

Από τις ιστορικές συνθέσεις του και το εμβληματικό εξώφυλλο μέχρι την ανεπανάληπτη World Slavery Tour, κάθε πτυχή του συνέβαλε στη δημιουργία ενός πραγματικού μουσικού μύθου. Ελάχιστα άλμπουμ κατάφεραν να συνδυάσουν τόσο ιδανικά τη συνθετική έμπνευση, την τεχνική αρτιότητα, τη θεατρικότητα και τη διαχρονικότητα.

Ίσως γι’ αυτό το “Powerslave” δεν αντιμετωπίζεται πλέον απλώς ως ένας ακόμη σπουδαίος δίσκος των Iron Maiden, αλλά ως ένα από τα άλμπουμ που καθόρισαν για πάντα τα όρια του heavy metal.

Διάβασε επίσης το αφιέρωμα του Rock Attitude για την πρώτη συναυλία των Iron Maiden στην Ελλάδα, το 1988 στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Lv
Για το Rock Attitude