Rory Gallagher, Αθήνα 1981: Η ιστορική συναυλία που “έκαψε” τη Νέα Φιλαδέλφεια
Όταν 40.000 άνθρωποι έγιναν μάρτυρες μιας ιστορικής ροκ συναυλίας ανάμεσα σε φωτιές, ηλεκτρικές πενιές και την καταστολή της εποχής
Η συναυλία του Rory Gallagher στην Αθήνα στις 12 Σεπτεμβρίου του 1981 παραμένει ανεξίτηλα χαραγμένη στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων μουσικόφιλων ως η ημερομηνία που η χώρα έλαβε το “πραγματικό βάπτισμα του πυρός” στις μεγάλες συναυλίες ξένων καλλιτεχνών.
Στο γήπεδο Νίκος Γκούμας της Νέας Φιλαδέλφειας, ο κορυφαίος Ιρλανδός κιθαρίστας χάρισε μια εμφάνιση που έμελλε να περάσει στη σφαίρα του θρύλου, όχι μόνο για το μουσικό της μεγαλείο αλλά και για το πρωτοφανές χάος που την πλαισίωσε.
Το πολιτικό κλίμα στην Ελλάδα το 1981 και η δίψα της νεολαίας
Η Ελλάδα του 1981 βρισκόταν σε μια έντονη προεκλογική περίοδο, με το σύνθημα της “Αλλαγής” του Ανδρέα Παπανδρέου να κυριαρχεί, ενώ η κοινωνία προσπαθούσε ακόμη να βρει τις διεξόδους της μετά την πτώση της δικτατορίας.
Η νεολαία, “πεινασμένη” για κάτι αληθινό και άμεσο, είδε στην ανακοίνωση του δισκοπωλείου Happening για τον ερχομό του Gallagher μια διέξοδο από την πολιτισμική απομόνωση των προηγούμενων ετών. Το εισιτήριο των 500 δραχμών θεωρήθηκε ακριβό για την εποχή, αλλά αυτό δεν εμπόδισε χιλιάδες κόσμου να εξασφαλίσουν το “μαγικό χαρτάκι” από την πρώτη μέρα κυκλοφορίας.
Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και προσωπικότητες μακριά από τον χώρο του ροκ, όπως ο γνωστός ορθόδοξος θεολόγος Παναγιώτης Νέλλας, είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουν τη συναυλία, αναγνωρίζοντας τη σημασία της επικοινωνίας με τη νεολαία.
Rory Gallagher στη Νέα Φιλαδέλφεια: Η βραδιά που ξέφυγε
Παρά το γεγονός ότι οι αρχικές εκτιμήσεις έκαναν λόγο για 15.000 θεατές, τελικά περισσότεροι από 40.000 άνθρωποι κατέκλυσαν το γήπεδο της ΑΕΚ. Η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη από νωρίς. Δυνάμεις της αστυνομίας είχαν περικυκλώσει την περιοχή, αντιμετωπίζοντας τη συναυλία περισσότερο ως διαδήλωση παρά ως καλλιτεχνικό γεγονός.
Λίγο μετά τις εννιά το βράδυ, ο Gallagher ανέβηκε στη σκηνή συνοδευόμενος από τον Gerry McAvoy στο μπάσο και τον Brendan O’Neill στα τύμπανα. Η εμφάνιση ξεκίνησε δυναμικά με το “Shin Kicker”, αλλά σύντομα η κατάσταση άρχισε να ξεφεύγει από κάθε έλεγχο.
Εκατοντάδες οπαδοί που δεν είχαν εισιτήριο επιχείρησαν να εισέλθουν στο γήπεδο με ομαδική έφοδο (“ντου”), με την αστυνομία να απαντά με εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων και βία.
Η συναυλία μέσα σε δακρυγόνα και φωτιές
Καθώς ο Ιρλανδός έπαιζε το “Moonchild”, η ατμόσφαιρα εντός του γηπέδου έγινε αποπνικτική από τα χημικά. Ο Gallagher, αν και σαστισμένος από το χάος και τις φλόγες που έβλεπε να υψώνονται έξω από το στάδιο, συνέχισε να παίζει με απαράμιλλο πάθος.
Πολλοί οπαδοί ανέβαιναν στη σκηνή για να αγγίξουν το ίνδαλμά τους, καθώς δεν υπήρχαν προστατευτικά κιγκλιδώματα, ενώ η αστυνομία άρχισε να ασκεί βία αδιάκριτα στους παρευρισκόμενους.
Η συναυλία διακόπηκε πρόωρα όταν η κατάσταση έγινε επικίνδυνη για τη σωματική ακεραιότητα των καλλιτεχνών. Ο Gallagher φυγαδεύτηκε από τα παρασκήνια, επιβιβάστηκε σε ένα αυτοκίνητο το οποίο όμως έμεινε από καύσιμα, αναγκάζοντάς τον να περπατήσει μέσα στη δίνη των επεισοδίων για να επιστρέψει στο ξενοδοχείο του.
Ο ίδιος είχε αναφέρει αργότερα:
“… Ήταν αμέσως μετά το Ελληνικό Κύπελλο και έκαναν τις πρώτες ελεύθερες εκλογές μετά από πολύ καιρό. Μόλις το σόου ξεκίνησε, άρχισα να βλέπω φλόγες από μακριά στη πίσω πλευρά του σταδίου. Εστιατόρια και μαγαζιά καιγόντουσαν στο δρόμο έξω από τον συναυλιακό χώρο. Νομίζω πως είτε δεν άφησαν αρκετό κόσμο να μπει στη συναυλία, είτε άφησαν περισσότερους αλλά, όπως και να ‘χει, η αστυνομία έφτασε κι άρχισε να μας ρίχνει δακρυγόνα. Ήταν η πιο επικίνδυνη συναυλία που έχω κάνει. Αυτά τα δακρυγόνα είναι επικίνδυνα. Θολώνουν τα μάτια σου και δεν μπορείς να δεις που πηγαίνεις ή να κάνεις τίποτα.
Όταν τελικά μπήκαμε στα παρασκήνια (μετά το τέλος της συναυλίας) ήμασταν πολύ αναστατωμένοι μιας και δεν ήμασταν σίγουροι ποιος ήθελε να μας προστατεύσει και ποιος να μας επιτεθεί. Μας περιτριγύριζαν “παραστρατιωτικοί” (ασφαλίτες) κι έμοιαζαν πολύ απειλητικοί.
Γι’ αυτό φύγαμε μπαίνοντας σ ένα αυτοκίνητο και προσπαθήσαμε να γυρίσουμε πίσω στο ξενοδοχείο. Όμως στο δρόμο μείναμε από βενζίνη κι αναγκαστήκαμε να περπατήσουμε. Συνέβαιναν τόσα πολλά, ήταν ένας εφιάλτης. Ήμασταν βρεγμένοι, τα μάτια μας δάκρυζαν (από τα δακρυγόνα) κι όλοι φοβόμασταν.
Η συναυλία από μόνη της ήταν καταπληκτική. Αλλά ήταν επικίνδυνη. Απλά δεν ήθελα να πεθάνω σ’ ένα γήπεδο ποδοσφαίρου στην Ελλάδα, χωρίς να ξέρω καν τι συνέβαινε…”
Η επόμενη μέρα και η ιστορική σημασία της συναυλίας
Τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων την επόμενη μέρα ήταν καταπέλτης, με τίτλους όπως “Κάηκε η Νέα Φιλαδέλφεια από τους ροκάδες”. Οι συγκρούσεις επεκτάθηκαν μέχρι τον Περισσό, με οδοφράγματα, σπασμένες βιτρίνες και δεκάδες συλλήψεις. Παρά την καταστολή και τις “σκιές” της βίας, εκείνη η νύχτα θεωρείται η αφετηρία της ροκ κουλτούρας στην Αθήνα.
Η συναυλία κυκλοφόρησε αργότερα σε ανεπίσημη ηχογράφηση (bootleg) με τον τίτλο “Live in Athens 1981”, αποτελώντας ένα σπάνιο μουσικό κειμήλιο. Για όσους ήταν εκεί, ο Rory Gallagher δεν ήταν απλώς ένας μουσικός, αλλά ένας “γενναίος ήρωας” που, παρά τις αντίξοες συνθήκες, χάρισε στην ελληνική νεολαία μια στιγμή απόλυτης ελευθερίας.
Rory Gallagher Αθήνα 1981: Το setlist της βραδιάς
Shin Kicker
Moonchild
Do You Read Me
Nadine (διασκευή Chuck Berry)
I Wonder Who (διασκευή Muddy Waters)
Tattoo’d Lady
Wayward Child
A Million Miles Away
Double Vision
Out on the Western Plain
Ακούστε ολόκληρη τη συναυλία στην Ν. Φιλαδέλφεια εδώ
Η συναυλία του Rory Gallagher στην Αθήνα το 1981 δεν ήταν απλώς ένα μουσικό γεγονός. Ήταν η στιγμή που το ελληνικό ροκ κοινό ήρθε αντιμέτωπο με την ίδια του τη δύναμη, αλλά και με τα όρια μιας κοινωνίας που δεν ήταν ακόμη έτοιμη να τη δεχτεί.
Και ίσως γι’ αυτό, παραμένει μέχρι σήμερα μία από τις πιο εκρηκτικές και ιστορικές βραδιές στην ιστορία της ζωντανής μουσικής στην Ελλάδα.
Διάβασε περισσότερα για τον Rory Gallagher, στο αφιέρωμα του Rock Attitude.
